Evet, tavşanlar elma yiyebilir, ama elma günlük besin değil ara sıra verilen bir ödüldür. PDSA ödül verilen günlerde en fazla elmanın sekizde biri kadar bir parçayı örnek gösterir. Vermeden önce çekirdekleri ve çekirdek evini mutlaka çıkarın: Merck Veteriner El Kitabı elma çekirdeğini tavşanlar için zehirli bitkiler arasında sayar. Elmanın eti ise güvenlidir.
Tavşanlar elma yer mi? Kısa cevap
Evet, tavşanlar elma yer ve çoğu tavşan elmayı çok sever. Elma; PDSA, RSPCA ve RWAF'ın tavşanlar için uygun bulduğu meyveler arasındadır. Ancak üç kuralı vardır: az verilir, seyrek verilir ve çekirdeksiz verilir.
Elmanın sorunlu yanı şekeridir. PDSA, meyvelerin, havucun ve hazır ödüllerin şeker oranı yüksek olduğu için günlük beslenmenin parçası olmaması gerektiğini vurgular. Merck de meyvenin tavşanlara yalnızca ara sıra verilecek bir ödül olduğunu belirtir. Tavşanınızın günlük menüsünün temeli her zaman sınırsız kuru ot, yapraklı yeşillikler ve ölçülü pelettir; elma bunun üzerine eklenen küçük bir sürprizdir. Genel tablo için tavşan ne yer rehberimize bakabilirsiniz.
Ne kadar ve ne sıklıkla elma verilir?
Kaynakların verdiği ölçüler oldukça küçüktür:
- PDSA: Ödül verilen günlerde bir elmanın veya armudun sekizde biri kadar bir parça; o gün diğer öğünler buna göre biraz azaltılır.
- RWAF: Veteriner danışmanı, tatlı yiyeceklerde bir seferde yaklaşık bir santimetreküp kadar küçük parçaları önerir. Bol ot yiyen, sindirimi sağlıklı tavşanlar biraz daha fazlasını tolere edebilir; beslenmesi zayıf tavşanlarda ise çok küçük bir parça bile ishal ve sindirim sorununu tetikleyebilir.
- House Rabbit Society: Fazla şekerin kör bağırsaktaki bakterileri besleyerek dengesizliğe ve sindirim durmasına yol açabileceğini, aynı durumun çok fazla meyve verildiğinde de görülebileceğini belirtir.
Kaynaklar kesin bir gün sayısı vermez, "ara sıra" der. Pratikte bunu haftada birkaç kez, her seferinde bir-iki küçük lokma olarak uygulamanızı öneriyoruz. Kilolu tavşanlarda PDSA ödüllerden tamamen kaçınmayı önerir; bu konuda tavşanlarda kilo kontrolü yazımıza göz atabilirsiniz.
Elmayı ilk kez veriyorsanız tek bir küçük lokmayla başlayın ve sonraki gün dışkıyı izleyin. Yumuşak veya yapışkan dışkı görürseniz elmayı kesin; bu durum için ishal ve yumuşak dışkı yazımız yol gösterir.
Elma çekirdeği neden tehlikeli?
Merck Veteriner El Kitabı, tavşanlar için zehirli bitki ve besinler tablosunda elma çekirdeğini "zehirli, vermeyin" sütununda sayar. RSPCA da elmanın asla çekirdekleriyle verilmemesini ve tüm meyve çekirdeklerinden kaçınılmasını ister; PDSA çekirdeklerin zehirli olduğunu açıkça yazar.
Nedeni çekirdeklerin içerdiği amigdalin adlı maddedir. Leeds Üniversitesi'nde yapılan ve Food Chemistry dergisinde yayımlanan bir çalışmada amigdalinin, parçalandığında siyanür açığa çıkarabilen bir bileşik grubuna (siyanojenik glikozitler) ait olduğu anlatılır. Aynı çalışmada incelenen elma çekirdeklerinde gram başına yaklaşık 3,0 mg, armut çekirdeklerinde yaklaşık 1,3 mg amigdalin ölçülmüştür. Çalışma, elma ve armut gibi meyvelerin etinin ise siyanojenik olmadığını bildiren önceki araştırmalara da yer verir.
Bir tavşanın kaç çekirdekten etkileneceğine dair güvenilir bir eşik bilinmiyor; bu yüzden en doğru yaklaşım hiç risk almamaktır. Tavşanınız yanlışlıkla bir-iki çekirdek yediyse panik yapmayın, ama iştahını, hareketlerini ve dışkısını izleyin; halsizlik, yemeyi bırakma veya alışılmadık herhangi bir davranış görürseniz hemen bir veteriner hekime başvurun. Çok sayıda çekirdek ya da bütün bir elma çekirdek evi yediyse beklemeden veterinere danışın.
Elma tavşana nasıl verilir? Adım adım
- Yıkayın: Elmayı akan suyun altında iyice yıkayın. PDSA, ilaç veya gübreyle temas etmiş olabilecek hiçbir şeyin tavşana verilmemesini önerir.
- Çekirdek evini çıkarın: Elmayı dörde bölüp ortadaki çekirdek evini, tüm çekirdekleri ve sapı tamamen kesip atın.
- Küçük dilimleyin: İnce bir dilim veya birkaç küçük küp yeterlidir. Büyük parçalar hem fazla şeker demektir hem de tavşanın çiğnemeden yutmaya çalışmasına yol açabilir.
- Taze verin: Kararmış, yumuşamış veya ezilmiş elmayı vermeyin; tavşanın yemediği parçaları birkaç saat içinde kaldırın.
- Doğru zamanda verin: Elma, tavşanınızı taşıma kutusuna alıştırırken, tırnak kesiminden sonra veya eğitimde ödül olarak işe yarar. Böylece hem az verirsiniz hem de anlamlı bir ödül olur.
Elma kurusu, elma suyu, elma püresi? Bunları önermiyoruz. Kurutulmuş meyvede şeker küçük bir hacimde yoğunlaşır; House Rabbit Society de müsli tipi karışımlardaki bal veya şekerle bağlanmış kuru meyvelere dikkat çeker. RWAF ise içme suyuna elma suyu gibi şekerli tatlar katılmamasını özellikle belirtir.
Diğer meyvelerle karşılaştırma tablosu
Tavşanlar hangi meyveleri yer? Aşağıdaki meyveler PDSA, RSPCA veya RWAF'ın tavşanlar için uygun listelerinde yer alır. Hepsi şekerli olduğu için hepsi ödül sınıfındadır; fark, hazırlarken nelere dikkat etmeniz gerektiğindedir.
| Meyve | Hazırlarken | Ne sıklıkla? | Not |
|---|---|---|---|
| Elma | Çekirdek evi, çekirdek ve sap çıkarılır | Ara sıra, ince bir dilim | Çekirdek zehirli (Merck) |
| Armut | Çekirdek evi ve çekirdekler çıkarılır | Ara sıra, ince bir dilim | Çekirdekte amigdalin var; PDSA ölçüsü elmayla aynı |
| Muz | Kabuğu soyulur, ince bir dilim | Seyrek | RWAF tam olgunlaşmamış muzu tercih eder; olgun muz daha tatlıdır |
| Çilek | Yıkanır, bir tane yeterli | Ara sıra | RSPCA ve PDSA listesinde |
| Ahududu, yaban mersini | Yıkanır, bir-iki tane | Ara sıra | RWAF listesinde |
| Kivi | Soyulur, küçük bir parça | Ara sıra | PDSA listesinde |
| Erik | Çekirdeği mutlaka çıkarılır | Ara sıra | RSPCA tüm meyve çekirdeklerinden kaçınılmasını ister |
| Kavun, karpuz | Kabuk ve çekirdekler çıkarılır | Ara sıra, küçük bir küp | RWAF çekirdeksiz karpuzu listeler |
Meyvelere kıyasla çok daha az şekerli ve her gün verilebilecek ödüller için kişniş, nane, fesleğen, havuç yaprağı gibi yeşilliklere bakın: tavşanlara verilebilen yeşillikler. Elmaya benzer şekilde sık sorulan ekmek konusunu ise tavşanlar ekmek yer mi yazımızda ele aldık.
Kontrol listesi
- Elma ödüldür, günlük besin değildir
- Ödül günlerinde en fazla elmanın sekizde biri kadar, tercihen daha az
- Çekirdek evini, tüm çekirdekleri ve sapı çıkarın
- Elmayı iyice yıkayın ve küçük dilimler halinde verin
- İlk seferde tek lokma verip ertesi gün dışkıyı kontrol edin
- Elma kurusu, elma suyu ve püre vermeyin
- Kilolu tavşanlarda meyveyi tamamen bırakın
Sık sorulan sorular
Tavşan elma yer mi?
Evet, tavşanlar elma yiyebilir. Ancak elma şekerli olduğu için ara sıra verilen küçük bir ödül olmalıdır. Çekirdekler ve çekirdek evi mutlaka çıkarılmalıdır.
Tavşanlara elma çekirdeği verilir mi?
Hayır. Merck Veteriner El Kitabı elma çekirdeğini tavşanlar için zehirli sayar. Çekirdekler, parçalandığında siyanür açığa çıkarabilen amigdalin içerir.
Tavşan elma kabuğu yer mi?
Kaynaklar elma kabuğu için ayrı bir uyarı vermez; iyice yıkanmış kabuklu küçük bir dilim verilebilir. İlaç kalıntısından şüpheleniyorsanız kabuğu soyun.
Tavşana günde ne kadar elma verilir?
Elma her gün verilmemelidir. PDSA ödül verilen günlerde bir elmanın sekizde biri kadar bir parçayı örnek gösterir; küçük ırklar için bundan da azı yeterlidir.
Tavşanım elma çekirdeği yedi, ne yapmalıyım?
Bir-iki çekirdek için panik yapmayın, ancak tavşanınızın iştahını, hareketlerini ve dışkısını izleyin. Halsizlik, yemeyi bırakma veya alışılmadık bir davranış görürseniz ya da çok sayıda çekirdek yediyse hemen veterinere başvurun.
Yavru tavşanlar elma yer mi?
Yavruların sindirim sistemi daha hassastır; meyve ve diğer yeni yiyecekler yavaş ve çok küçük miktarlarla tanıştırılmalıdır. Yavrunuza meyve vermeye başlamadan önce veteriner hekiminize danışmanız en güvenlisidir.
Yararlanılan kaynaklar
- PDSA — Your rabbit's diet (ödül ölçüsü ve çekirdek uyarısı)
- Merck Veterinary Manual — Diet for Rabbits (zehirli besinler tablosu)
- RSPCA — What should rabbits eat?
- RWAF — Recommended vegetables and herbs
- RWAF — Obesity, commercial food and treats
- Rabbit.org — Treat Foods
- Bolarinwa, Orfila & Morgan (2014) — Amygdalin content of seeds, kernels and food products, Food Chemistry